Krótko: kupując bydło z ogłoszenia, zawsze oglądaj zwierzęta na miejscu, sprawdź paszporty i kolczyki, zapytaj o status zdrowotny stada i zaplanuj kwarantannę u siebie. Przemieszczenie zwierząt trzeba zgłosić w systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt w ciągu 7 dni. Transport na dłuższe odległości wymaga przewoźnika z odpowiednim zezwoleniem.
Dokumenty: paszport i kolczyki
Każda sztuka bydła musi mieć dwa kolczyki z tym samym numerem identyfikacyjnym i paszport. Sprawdź, czy numery na kolczykach zgadzają się z paszportem, a dane w paszporcie – płeć, data urodzenia, rasa – z tym, co widzisz. Zwierzę bez kolczyka lub paszportu nie może być legalnie sprzedane ani przewiezione.
Po zakupie zarówno sprzedający, jak i kupujący zgłaszają przemieszczenie zwierzęcia w ARiMR, najprościej przez system IRZplus. Na zgłoszenie jest 7 dni. Opóźnienia mogą skutkować sankcjami, także w płatnościach bezpośrednich.
Status zdrowotny stada
Zapytaj sprzedającego o status stada w zakresie chorób zakaźnych, przede wszystkim IBR/IPV i BVD, a także o wyniki ostatnich badań i szczepienia. Wprowadzenie do zdrowego stada jednej zakażonej sztuki może oznaczać lata problemów i straty w produkcji. Gospodarstwa prowadzące programy zwalczania chorób zwykle chętnie pokazują dokumentację – to dobry znak.
Przy zakupie większej liczby sztuk lub zwierząt hodowlanych warto poprosić lekarza weterynarii o badanie przed zakupem albo uzgodnić ze sprzedającym możliwość badania krwi.
Ocena zwierzęcia na miejscu
Zdrowa krowa czy jałówka jest czujna, ma błyszczącą sierść, czyste oczy i nos, równomiernie oddycha i chętnie je. Zwróć uwagę na:
- chód i racice: kulawizna, przerośnięte racice czy obrzęki stawów to problem, który trudno szybko rozwiązać,
- wymię: u krów sprawdź symetrię, ewentualne stwardnienia i stan strzyków; poproś o próbny dój lub wynik badania mleka,
- kondycję: zbyt chude lub zbyt otłuszczone zwierzęta mogą mieć problemy z rozrodem,
- kaszel i biegunkę: u cieląt i opasów to częsty objaw chorób, które łatwo przenieść do własnego stada.
Zapytaj o historię rozrodu: przy jałówkach cielnych o datę inseminacji i buhaja, przy krowach o wycielenia, wydajność i ewentualne problemy po porodzie.
Cena i ogłoszenia, które budzą wątpliwości
Cena znacznie niższa od rynkowej, sprzedaż „całego stada od zaraz” bez możliwości obejrzenia, prośba o zaliczkę przed przyjazdem – to sygnały ostrzegawcze. Zdarzają się ogłoszenia z cudzymi zdjęciami, w których „sprzedający” znika po otrzymaniu przedpłaty. Nigdy nie płać za zwierzęta, których nie widziałeś, chyba że kupujesz od sprawdzonego hodowcy lub przez zaufanego pośrednika.
Transport zwierząt
Rolnik przewożący własne zwierzęta własnym środkiem transportu na niewielką odległość – do 50 km od gospodarstwa – jest zwolniony z większości wymogów dotyczących przewoźników. Przy dłuższych trasach transport powinien wykonać przewoźnik z zezwoleniem, a kierowca musi mieć odpowiednie przeszkolenie. Niezależnie od odległości pojazd musi być bezpieczny dla zwierząt: z antypoślizgową podłogą, wentylacją i przegrodami.
Planuj transport w chłodniejszej porze dnia, a zwierzęta przed drogą napój. Stres transportowy zmniejsza odporność, dlatego pierwsze dni po przyjeździe są kluczowe.
Kwarantanna po zakupie
Nowo zakupione zwierzęta najlepiej trzymać przez 3–4 tygodnie oddzielnie od reszty stada. W tym czasie obserwuj je, w razie potrzeby wykonaj badania i odrobaczanie. Kwarantanna to najtańsze ubezpieczenie przed wprowadzeniem choroby do gospodarstwa.

